Động Đất Có Thể Khiến Hàng Triệu Tấn Carbon Chảy Về Rãnh Đại Dương Sâu Nhất Trái Đất

Hồi năm 2011, một trận động đất mạnh 9.0 độ richter đã ầm ầm kéo đến ngoài khơi bờ biển Tohoku, Nhật Bản, gây ra một trận sóng thần lớn và giết chết hơn 15,000 người.

Các ảnh hưởng toàn cầu của trận động đất Tohoku được coi là mạnh thứ 4 kể từ khi bắt đầu nghiên cứu và ghi chép lại các trận động đất vào năm 1900 cho đến 2019. Theo báo cáo của NASA vào năm 2011, họ ước tính trận động đất đã đẩy hòn đảo chính của Nhật Bản 2.4 m về phía đông, khiến Trái đất lệch khỏi trục của nó 25 cm và rút ngắn chu kỳ quay một phần triệu giây. Nhưng đối với Arata Kioka, một nhà địa chất tại Đại học Innsbruck Áo, những tác động bí ẩn nhất của trận động đất không thể nhìn thấy bằng vệ tinh mà chúng chỉ có thể được thăm dò ở những khu vực sâu nhất của đại dương.

Trong một nghiên cứu mới được công bố vào tháng 02/2019 trên tạp chí Khoa học, Kioka và các đồng nghiệp đã đến Rãnh Nhật Bản, một rãnh đại dương nơi một mảng kiến tạo lặn bên dưới một mảng khác. Rãnh Nhật Bản nằm ở Thái Bình Dương, có độ sâu 8,000 m. Họ phải thăm dò ở điểm sâu nhất để xác định số lượng chất hữu cơ đã bị đổ xuống cái rãnh đại dương bởi trận động đất lịch sử. Nhóm nghiên cứu phát hiện ra rằng khoảng một triệu tấn carbon sạt lở và đổ vào rãnh sau trận động đất Tohoku và các dư chấn sau đó. Ông Kioka cho biết: “Con số vượt xa hơn cả dự đoán của chúng tôi”

Lượng carbon khổng lồ bị di dời bởi các trận động đất có thể đóng một vai trò quan trọng trong chu trình carbon toàn cầu. Chu trình carbon là các quá trình tự nhiên mà qua đó carbon được chuyển hóa theo chu kỳ trong bầu khí quyển, đại dương và mọi sinh vật trên Trái đất. Tuy nhiên, theo ông Kioka, nghiên cứu vẫn còn nhiều thiếu sót.

Rãnh Nhật Bản là một phần của khu Hadal – được đặt theo tên Hades, vị thần Hy Lạp của địa ngục. Khu vực có những nơi ẩn nấp hơn 6 km bên dưới bề mặt của đại dương. Kioka cho biết: “Vùng hadal chỉ chiếm 2% tổng diện tích bề mặt đáy biển. Có lẽ nơi này được khám phá ít hơn cả Mặt trăng hay sao Hỏa”

Để xem các thành phần hóa học của trầm tích đã thay đổi như thế nào kể từ trận động đất năm 2011, nhóm nghiên cứu đã đào một số lõi trầm tích dài từ đáy rãnh. Các lõi có chiều dài lên tới 10 m, mỗi lõi có nhiều lớp địa chất cho thấy các mảnh vật chất từ đất và biển đổ xuống rãnh đại dương.

Theo ông Kioka, một vài mét trầm tích đã bị đổ xuống rãnh vào năm 2011. Khi nhóm nghiên cứu phân tích các mẫu trầm tích tại phòng thí nghiệm ở Đức, họ đã tính toán được lượng carbon trong mỗi lõi. Họ ước tính rằng tổng lượng carbon đổ vào trên toàn bộ rãnh lên tới một triệu tấn. Đây là một lượng carbon thật sự lớn. Để so sánh, Kioka và các đồng nghiệp đã viết trong nghiên cứu, khoảng 4 triệu tấn carbon được đưa ra biển hàng năm từ vùng núi Hy Lạp qua các con sông Ganges, Brahmaputra. Sau một sự kiện địa chấn duy nhất, trận động đất đã bí ẩn nhấn chìm 25% số carbon đó trong Rãnh Nhật Bản.

Nhưng, làm thể nào để carbon đổ vào những nơi sâu nhất của Trái đất vẫn còn là một nghi vấn. Kioka cho biết, các khu vực như Rãnh Nhật Bản có thể giúp carbon có đường đi tương đối nhanh vào trong lòng Trái đất, nơi cuối cùng chúng có thể được thải vào khí quyển dưới dạng carbon dioxide trong các đợt phun trào núi lửa. Ông giải thích: “Cuộc thám hiểm tiếp theo theo kế hoạch vào năm 2020, chúng ta sẽ thu thập các mẫu lõi trầm tích thậm chí còn dài hơn từ các rãnh đại dương để có thể điền vào những câu hỏi về các chi tiết lịch sử có từ hàng trăm hoặc hàng nghìn năm trước”