Tại Sao Quá Trình Lên Máy Bay Lại Mất Nhiều Thời Gian?

Quá trình boarding (lên máy bay và ổn định chỗ ngồi) thường mất rất nhiều thời gian, phiền nhiễu và mệt mỏi. Xếp hàng, chờ đợi, di chuyển qua lối đi chật hẹp, tìm chỗ để hành lý xách tay, … hiển nhiên không thoải mái. Vậy tại sao quá trình lên máy bay lại mất thời gian như vậy và các hãng hàng không đã tìm ra giải pháp gì?

Theo Boeing, thời gian để hoàn tất thủ tục boarding cho 170 hành khách chỉ khoảng 15 phút trên máy bay thương mại vào những năm 70 của thế kỷ trước, nhưng hiện nó lên đến từ 30 - 40 phút. Hành khách luôn nôn nóng tìm được chỗ ngồi, ổn định và cất cánh trong khi hãng hàng không phải chịu áp lực đối với khoảng thời gian chờ đợi bởi máy bay đậu càng lâu tỉ lệ thuận với chi phí mà hãng hàng không phải trả, mỗi phút có thể mất đến 1000 USD tại những sân bay đông khách.

Tại sao boarding lại mất thời gian?

Hầu hết các hãng hàng không áp dụng thủ tục boarding từ sau ra trước, có nghĩa là những vị khách ngồi ở hàng ghế sau cùng được lên máy bay trước cũng như cho hành khách ngồi ghế sát cửa sổ lên trước. Nhưng trên thực tế phương pháp không phát huy tối đa tác dụng bởi hành khách có thể là một gia đình với trẻ nhỏ và họ cần được lên máy bay cùng nhau. Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng phương pháp boarding từ sau ra trước và chia theo nhóm ghế (zone boarding) không hiệu quả

Ngoài ra, hàng không ngày nay đã khác với ngày xưa. Việc boarding trở nên phức tạp hơn bởi sự phân hóa về dịch vụ: hành khách hạng nhất (First Class), hạng thương gia (Business), khách hàng thường xuyên, khách hàng sở hữu thẻ thành viên cao cấp … hay chính sách của hãng hàng không dành cho những hành khách như quân nhân, gia đình và trẻ em, người lớn tuổi … Những hành khách được ưu tiên lên máy bay trước, sau đó hành khách hạng phổ thông, tiết kiệm mới được gọi lên máy bay theo nhóm ghế, quy tắc từ sau ra trước. Tuy nhiên, một yếu tố khác lại ảnh hưởng đến thời gian boarding: hành lý xách tay.

Những hành khách được lên trước dĩ nhiên sẽ được sử dụng trước ngăn hành lý phía trên và thật không may nếu ta là người lên máy bay sau cùng bởi việc tìm kiếm chỗ để hành lý xách tay sẽ rất khó khăn bởi hầu hết các ngăn hành lý đều đã được lấp đầy.

Hành khách ngày càng muốn mang càng nhiều hành lý xách tay lên máy bay càng tốt, họ ngại phải ký gửi hành lý bởi tâm lý lo lắng cho tài sản cũng như phải đợi lấy hành lý ở các băng chuyền sau khi hạ cánh. Những chiếc balo lớn, vali kéo không chỉ chiếm không gian trên ngăn hành lý mà còn khiến quá trình boarding chậm lại vì người sau phải đợi người trước cất hành lý, lối đi giữa các hàng ghế vốn đã hẹp lại còn bị ách tắc.

Giải pháp của các hãng hàng không

Các hãng hàng không đã áp dụng nhiều chính sách khác nhau để giảm thời gian boarding, đảm bảo máy bay khởi hành đúng giờ cũng như kiếm thêm lợi nhuận. Hãng hàng không Southwest Airlines nổi tiếng với phương pháp open-seating theo đó hành khách được chia làm 3 nhóm, xếp hàng theo thứ tự và họ được phép chọn tự do ghế ngồi. Phương pháp open-seating nhanh hơn đáng kể so với phương pháp boarding từ sau ra trước truyền thống. Trên lý thuyết phương pháp open-seating tưởng chừng như sẽ tạo ra một sự hỗn loạn nhưng thực tế nó lại vận hành rất mượt mà. Mọi người nhanh chóng ổn định chỗ ngồi, các hàng khách chờ cứ tiếp tục tiến tới. Quá trình diễn ra đơn giản theo cách: nếu thích ngồi ghế sát lối đi, hành khách hãy tìm một ghế bất kỳ miễn sát lối đi, không cần biết số mấy sau đó cất hành lý và nhường lối đi cho người sau; nếu đem theo hành lý xách tay hơi lớn, hành khách chỉ việc tìm đến ngăn hành lý còn trống để cất túi và ngồi vào một ghế bất kỳ.

Tuy nhiên, phương pháp của Southwest không hẳn hoàn hảo vì hãng dường như là hãng lớn duy nhất ở Mỹ không tính phí cho hành lý xách tay. Phương pháp open-seating chỉ phát huy tối đa hiệu quả nếu hành khách mang theo ít hành lý xách tay. Tuy nhiên, việc không tính phí hành lý lại trở thành điều kiện cho hành khách đem theo nhiều túi hành lý xách tay hơn. Vì vậy, hãng Spirit Airlines đã sử dụng phương pháp tính phí cao cho hành lý xách tay hơn hành lý ký gửi. Mỗi túi hành lý xách tay sẽ bị tính phí từ 20 đến 40 USD và nếu hành khách bị bắt phải kiểm tra túi hành lý xách tay tại cổng ra tàu bay thì mức phạt có thể lên đến 100 USD. Thế là hành khách chuyển sang ký gửi để giảm phí, từ đó Spirit Airlines có thể rút ngắn thời gian boarding, nhanh hơn 5 phút so với các hãng đối thủ.

Hãng American Airlines vẫn ưu tiên cho hành khách hạng thương gia và khách hàng thường xuyên lên máy bay trước, nhưng hành khách các hạng ghế thương gia thường có thể trả thêm từ 9 đến 19 USD để lên máy bay sớm hơn cũng như đảm bảo có chỗ để hành lý.

Các hành khách hạng phổ thông sẽ được chia làm 3 nhóm, sắp xếp nhằm giúp dàn trải hành khách ra, cho phép họ nhanh chóng tìm được chỗ ngồi. Cách tiếp cận cũng giúp hành khách cất hành lý hiệu quả hơn, gần chỗ ngồi hơn, giảm số lượng túi cần phải kiểm tra vào phút cuối trước khi hoàn tất thủ tục boarding từ đó tránh trễ chuyến. Phương pháp của American Airlines cũng giúp giảm thời gian boarding xuống từ 4 đến 5 phút.

Việc thu phí để lên máy bay trước mang lại lợi nhuận không nhỏ cho các hãng hàng không. Theo ước tính của Amadeus, các khoảng phụ thu mang lại lợi nhuận đến 12.5 tỷ USD cho các hãng hàng không Mỹ trong năm 2011 và con số tăng theo từng năm.

Một số cách khác:

Một nhà vật lý thiên văn có tên Jason H. Steffen làm việc tại Fermilab, Chicago đã đề xuất một phương pháp tốt hơn để boarding nhanh hơn vào năm 2014. Phương pháp sử dụng thứ gọi là thuật toán tối ưu Monte Carlo chuỗi Markov và nhấn mạnh "Nếu quy trình boarding đủ hiệu quả thì chúng ta không cần phải xếp hàng". Ý tưởng ở đây là cho hành khách lên máy bay lần lượt theo từng hàng ghế nhưng cách hàng xen kẽ, hành khách ngồi sát cửa sổ lên trước và từ đuôi máy bay ra trước. Ví dụ, trên một chiếc máy bay có 30 hàng ghế, hành khách đầu tiên sẽ là hành khách ngồi ở ghế A sát cửa sổ của hàng 30. Hành khách tiếp theo tương tự vị trí ngồi sát cửa sổ nhưng ở hàng 28 rồi 26 … Khi xếp đến hàng ghế đầu tiên, sẽ quay trở lại ghế F sát cửa sổ ở hàng 30 rồi cứ thế tiếp tục với hàng 28, hàng 26 tương tự mặt kia. Sau khi cho các hành khách ngồi ghế sát cửa sổ lên hết, sẽ tiến đến ghế sát lối đi với quy tắc tương tự. Khi các hàng số chẵn đầy khách thì chuyển sang các hàng số lẻ.

Ưu điểm của phương pháp của Steffen là hành khách luôn có khoảng trống để ổn định vị trí và cất hành lý, mọi người không phải đợi người trước người sau. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất vẫn là yếu tố ngẫu nhiên của hành khách, máy bay không phải lúc nào cũng chỉ toàn chở hành khách đi một mình, sẽ có các nhóm hành khách như gia đình, cặp đôi … nên phương pháp của Steffen không khả thi trên thực tế.

Một phương pháp khác là dựa trên số lượng túi hành lý xách tay được đệ trình bởi John Milne và Alexander R. Kelly. Theo đó hãng hàng không sẽ bố trí ghế cho hành khách dựa trên số lượng hành lý xách tay mà họ mang theo. Thay vì hành khách chọn ghế, họ sẽ phải ngồi theo vị trí túi hành lý của mình trên ngăn hành lý phía trên. Các túi được bố trí theo các hàng, mỗi hàng các túi sẽ được bố trí theo ghế và hành khách cũng boarding theo quy tắc tương tự phương pháp của Steffen.

Ngoài ra, hồi năm 2004, hãng hàng không Alaska Airlines còn áp dụng một phương pháp boarding thú vị đó là hành khách có thể lên máy bay bất cứ khi nào họ muốn, không cần biết là ngồi ghế ở cuối hay đầu máy bay. Tuy nhiên phương pháp chỉ được thử nghiệm trong một thời gian ngắn.

Năm 2015, hãng Delta Air Lines cũng đã thử nghiệm phương pháp nạp sẵn hành lý xách tay của hành khách để tăng tốc độ boarding. Dịch vụ đã được hãng áp dụng trên nhiều chặng bay trong nước bận rộn giữa các thành phố như Atlanta, New York, Los Angeles, Detroi, Minneaplolis, Salt Lake City và Seattle.

Vậy làm sao để mọi người lên máy bay nhanh hơn từ đó khởi hành đúng giờ hơn?

Điều này nằm ở ý thức của mỗi người. Thật vậy, nếu hành khách chịu khó gửi hành lý cũng như tối giản hành lý xách tay, quá trình boarding sẽ diễn ra nhanh hơn đáng kể. Những lý do kéo dài thời gian boarding đa phần xoay quanh hành lý, đặc biệt là trên những chiếc máy bay thân hẹp 1 hàng lối đi. Thêm vào đó, những nhân viên mặt đất cũng kiêm luôn vai trò kiểm tra hành lý xách tay trước khi lên máy bay, nên nếu chúng ta vô tình hay cố tình mang hành lý xách tay quá khổ lên máy bay, hành lý đó sẽ bị chặn lại, hành khách bị phạt còn mọi người phải đợi các nhân viên xử lý vấn đề.