Google Biết Chỗ Ở Ông Ngoại Quá Cố Của Tôi, Dù Cụ Chưa Hề Dùng Internet

Đây là bài lược dịch theo bài “Google Has My Dead Grandpa’s Data And He Never Used The Internet” được đăng trên Forbes của Joe Toscano.

Trong vài tháng qua, tôi mệt mỏi khi bị Google liên tục gợi ý điền thông tin hội nhập vào cửa sổ LastPass dù chưa từng cấp quyền cho Chrome. Điều này xảy ra thường xuyên khiến tôi cảm thấy phiền phức. Tại sao? Thứ nhất, tôi không muốn Google quét các mục hội nhập của tôi. Thứ hai, Google luôn ưu tiên tính năng quản lý mật mã trên Chrome so với dịch vụ bên thứ ba tôi đang sử dụng. Google luôn chèn thông tin họ có được vào cửa sổ hội nhập của tôi. Đây chỉ là ví dụ nhỏ cho sức mạnh độc quyền khủng khiếp của Google. Vậy nên vào tuần trước, tôi quyết định đây sẽ là lần cuối.

Google biết mật mã dù tôi chưa cho phép lưu?

Bước đầu tiên, tôi bấm vào nút "Manage" (Quản lý) nằm dưới cùng, không ngạc nhiên khi Google theo dõi tôi rất kỹ. Xem bảng điều khiển, tôi thấy danh sách mật mã chia thành 2 phần: "Đã lưu" và "Chưa lưu bao giờ". Có gì đó sai sai thì phải? Tôi chưa từng yêu cầu Google tạo và lưu danh sách mật mã cho các website từng hội nhập nhưng họ không được truy cập (và muốn truy cập trong tương lai). Hay là nó nằm trong điều khoản sử dụng mà tôi đã đồng ý? Không nhớ rõ, nhưng tôi bắt đầu thấy sợ. Sao lại có phần "Mật mã chưa từng lưu" (Never Saved)?

Tôi quyết định đi sâu hơn xem Google còn biết những gì. Đầu tiên là danh sách những địa chỉ được Google ghi nhận. Hẳn là thú vị bởi tôi từng du lịch rất nhiều nơi. Có lẽ nó chỉ lưu những địa chỉ tôi nhập vào Chrome, hay những bất cứ địa chỉ nào tôi đi qua? Những câu hỏi xuất hiện trong đầu tôi, ngày càng nhiều sau khi thấy danh sách mật mã "chưa từng lưu" của mình.

Google có cả địa chỉ ông ngoại quá cố, dù tôi chưa bao giờ cung cấp



Những gì tôi thấy là danh sách dài địa chỉ - đa số liên quan trực tiếp đến tôi, có cả những nơi tôi nhập vào trình duyệt từ lúc nào không nhớ. Tuy nhiên, còn nhiều thứ tôi chưa từng nghĩ Google sẽ có. Chúng khiến tôi - một người dành cả ngày trên Internet - thật sự thấy sợ.

Đầu tiên là thông tin của mẹ tôi. Tôi từng nhập chúng chăng? Tôi có lưu chúng vào danh bạ không? Hay chúng nằm trong các đơn hàng tôi đặt lúc nào đó? Tôi cũng biết rằng không khó để Google liên kết thông tin mẹ tôi dựa trên những hoạt động của tôi trên Internet. Dù sao thì, tôi phải tiếp tục. Không thể tin được, Google còn giữ các thông tin liên quan đến bà nội - còn sống, và ông ngoại - đã qua đời hồi tháng Ba.

Tôi rùng mình bởi cả 2 chưa từng dùng Internet một giây phút nào. Họ cũng chưa hề cài đặt Internet trong nhà. Vậy tại sao Google biết rõ địa chỉ và tên đệm viết tắt của họ? Nhìn vào địa chỉ ông ngoại, chúng được viết hoa toàn bộ. Dường như có một cỗ máy tự động nhập địa chỉ, riêng tôi không bao giờ nhập địa chỉ toàn chữ hoa như thế, trừ viết tay trên giấy. Và có một số lý giải phù hợp:
-    Có thể tôi đã nhập thông tin ông ngoại ở đâu đó? Nhưng chắc chắn là không. Tôi thậm chí chẳng biết tên đệm viết tắt của ông. Từ nhỏ đến lớn, tôi cứ nghĩ rằng ông không có tên đệm.
-    Tôi sử dụng thông tin của ông ngoại để trả lời câu hỏi bảo mật? Nhưng cũng không. Ngay cả khi làm vậy, tôi chỉ nhập chữ "Reyzlik" cho câu hỏi "Tên thời con gái của mẹ bạn là gì?" chứ không bao giờ nhập tên đầy đủ. Tôi cũng chưa bao giờ cung cấp địa chỉ cụ thể, nhiều nhất chỉ là "Blair, Nebraska".
-    Tôi đã lưu thông tin của ông trong danh bạ? Câu trả lời vẫn là không. Tất cả những gì tôi lưu chỉ có tên và số điện thoại. Tên của ông trong danh bạ là "Ace" (Ace Hardware, chỗ làm của ông).
-    Có thể bố mẹ tôi đã nhập chúng? Do máy tính của tôi bị hỏng, tôi từng hội nhập tài khoản vào máy tính của họ từ tháng Tư đến tháng Sáu để dùng tạm. Khả năng có thể xảy ra. Tuy nhiên, khi tôi kiểm tra, chẳng có gì cả. Ông tôi qua đời ngày 1/3, còn bố mẹ chỉ cung cấp thông tin cho các luật sư, nhà đất, ngân hàng về cái chết của ông. Như vậy, tôi và bố mẹ chưa từng dùng tài khoản của tôi để nhập chúng, nhưng sao chúng lại liên kết với tài khoản của tôi?

Khả năng duy nhất tôi nghĩ đến là chính ông ngoại từng cung cấp thông tin cho một công ty hay ai đó ngoài đời, và chúng được bán cho Google. Nghe khá hợp lý, nhưng tại sao chúng có thể liên kết với tài khoản Google của tôi?

Đây là những thứ tôi nghĩ đến:
-    Phải chăng họ sử dụng vị trí để liên kết chúng tôi với nhau? Rất khó, vì ông ngoại tôi dùng điện thoại cơ bản và không có tài khoản Google.
-    Họ của tôi là Toscano còn ông là Reyzlik. Liệu Google đã liên kết ông với mẹ tôi (họ lúc chưa lấy chồng là Reyzlik)? Không chắc lắm, nhưng cũng khó vì Google sẽ phải tạo ra cây phả hệ với dữ liệu thu thập trên toàn thế giới.

Và những thắc mắc liên tục xuất hiện trong tôi: Liệu Google còn giữ những thông tin nào mà tôi chưa từng ngờ đến không? Chúng bắt nguồn từ đâu? Những nhà tiếp thị? Hay có ai đó tạo tài khoản của ông để ăn cắp thông tin? Họ kết nối chúng tôi như thế nào? Trong khi ông ngoại tôi chưa từng động tới Internet trong suốt cuộc đời.

Ngay sau đó, tôi đã xóa tính năng gợi ý lưu mật mã, kèm những thông tin mà tôi không muốn Google truy cập. Khi có thời gian, tôi sẽ tải toàn bộ dữ liệu và nghiên cứu xem Google kết nối tôi với ông ngoại như thế nào. Tôi cũng cần kiểm tra liệu Google có thực sự xóa thông tin không, hay chỉ xóa khỏi bảng điều khiển của tôi. Dù không có quyền kiểm tra trực tiếp, tôi vẫn sẽ cố gắng.

Có thể chính ông tôi cung cấp thông tin cho một ai đó ngoài đời, và họ bán cho Google. Nhưng sao chúng liên kết được với tài khoản Google của tôi?

Có lẽ bài viết sẽ dấy lên tranh luận xung quanh quyền riêng tư và cách thu thập thông tin của Google. Tôi biết việc mua bán thông tin là hợp pháp, chỉ thắc mắc tại sao chúng được kết nối chính xác như vậy, và chúng ta cho phép việc đó như thế nào. Những câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ: Tại sao Internet được thiết kế thành cỗ máy theo dõi lại là việc bình thường? Tại sao nó không được thiết kế để riêng tư hơn? Đây có phải cách chúng ta muốn tiếp tục? Chỉ vì hợp pháp không có nghĩa là nó đúng. Quý vị muốn những gì được thay đổi, và thay đổi như thế nào?

Cái bẫy 'miễn phí' từ Google, Facebook Miễn phí dường như chỉ là cách gọi khác cho những gì mà nhiều công ty công nghệ kinh doanh hiện nay. Họ đã kiếm được tiền tỷ từ dữ liệu cá nhân người dùng.