Tổng Giám Đốc WHO Bị Cáo Buộc Từng Che Giấu 3 Đợt Dịch

Người đứng đầu Tổ chức Y tế Thế giới WHO bị cáo buộc đã ba lần che giấu dịch tả bùng phát ở quê hương, khi ông còn giữ chức Bộ trưởng Y tế Ethiopia.

Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus, 55 tuổi, được bầu làm tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vào ngày 01/07/2017 theo nhiệm kỳ 5 năm. Ông bị cáo buộc là 'đồng lõa' khi không ghi nhận hoặc thậm chí giấu giếm các đợt dịch bùng phát ở Ethiopia khi còn là Bộ trưởng y tế.

Ông đã phủ nhận mạnh mẽ các cáo buộc che giấu dịch bệnh, cũng như cáo buộc thiên vị Trung Quốc trong đại dịch Covid-19 hiện nay.

Tedros là Bộ trưởng Y tế Ethiopia từ năm 2005 đến 2012, trước khi được bổ nhiệm làm Ngoại trưởng nhiệm kỳ 4 năm, đến 2016. Tháng 05/2017, trước khi ông nắm giữ vị trí tổng giám đốc WHO, nhiều nghi vấn được đặt ra về sự phù hợp của ông đối với cương vị một chuyên gia sức khỏe toàn cầu. Trong một cuộc phỏng vấn với NYTimes, giáo sư Larry Gostin, người hiện giữ chức giám đốc Trung tâm hợp tác Luật Sức khỏe Cộng đồng và Nhân quyền của WHO, cho rằng Tedros đã che giấu dịch tả ở Ethiopia trong ba đợt bùng phát khác nhau, lần lượt vào các năm 2006, 2009 và 2011, khi ông còn là Bộ trưởng Y tế Ethiopia.

Giáo sư Gostin nói trong cuộc phỏng vấn với NYTimes hồi năm 2017: "Tiến sĩ Tedros là một quan chức y tế cộng đồng có lòng trắc ẩn và năng lực tốt. Nhưng ông ấy còn có nghĩa vụ nói lên sự thật và thành thật ghi nhận, báo cáo các đợt bùng phát dịch tả đã được xác minh trong một thời gian dài"

Giáo sư Gostin bày tỏ lo ngại rằng WHO "có thể mất tính chính đáng" khi được điều hành bởi đại diện một quốc gia từng che đậy dịch bệnh.

Tháng 09/2017, một nhóm bác sĩ Mỹ chuyên về các bệnh truyền nhiễm đã viết thư ngỏ gửi Tedros, cáo buộc ông và WHO từ chối xác nhận một ổ dịch tả ở Sudan, cho rằng động thái của WHO là nhằm bảo vệ danh tiếng của tổ chức trên trường quốc tế. Trong thư có viết: "Sự im lặng của ông trước đợt dịch tả rõ ràng ở Sudan ngày càng trở nên đáng trách. Việc ông không cho chuyển mẫu phân của bệnh nhân ở Sudan đến Geneva, Thụy Sĩ để xác nhận chính thức dịch bệnh khiến ông hoàn toàn đồng lõa với việc để cho đau khổ và chết chóc tiếp tục lan rộng, vượt tầm kiểm soát, trong khi các báo cáo mới hàng ngày xác nhận đây thực sự là dịch tả. Lịch sử về dịch bệnh chắc chắn sẽ hằn lại tên ông".

Các đợt bùng phát dịch ở Ethiopia và Sudan đều được WHO gọi là "bệnh tiêu chảy cấp tính" thay vì dịch tả. Nhiều ý kiến cho rằng bằng cách giấu giếm dịch tả khi còn là Bộ trưởng Y tế Ethiopia, Tedros đã có thể tiếp tục lên chức Ngoại trưởng đến năm 2016.

Đối với ổ dịch Sudan, WHO nhấn mạnh rằng tên gọi của bệnh không làm thay đổi cách ứng phó dịch. Thời điểm đó, Tedros phủ nhận các cáo buộc và nói mình là nạn nhân của chiến dịch bôi nhọ vào phút chót nhằm ngăn việc ông được ngồi vào chiếc ghế tổng giám đốc WHO

Giáo sư Gostin đã từ chối bình luận với Telegraph, nói rằng các cuộc phỏng vấn của NYTimes đã được thực hiện từ lâu. Trên Tạp chí Y khoa Anh, Gostin lại nói rằng các ý kiến của ông được NYTimes đăng tải "không chính xác". Ông cũng ca ngợi Tedros và trách nhiệm tuyệt vời trên cương vị là Bộ trưởng Y tế Ethiopia, bao gồm cả những cải cách về hệ thống y tế.

Thời gian gần đây, tổng giám đốc WHO đã vấp phải những chỉ trích từ nhiều quốc gia, trong đó có Mỹ, về phản ứng đối với đại dịch Covid-19. Tổng thống Mỹ Donald Trump cáo buộc Tedros "thiên vị Trung Quốc" trong nỗ lực chống Covid-19 và đe dọa sẽ cắt giảm nguồn viện trợ cho WHO.