Chiến Tranh Thương Mại Với Mỹ Làm Hao Hụt Quỹ Hưu Trí Của Trung Quốc

Chương trình an sinh xã hội của Trung Quốc dường như đang đối mặt với nhiều khó khăn hơn bao giờ hết.

Cuộc chiến thương mại với Mỹ và đại dịch Covid-19 buộc chính phủ Trung Quốc phải đưa ra gói hỗ trợ quy mô lớn nhằm giảm gánh nặng phúc lợi xã hội cho các doanh nghiệp của đất nước.

Nhưng điều này dẫn đến tình trạng quỹ hưu trí suy giảm. Chi tiêu cho hệ thống an sinh xã hội trong năm tài khóa 2020 dự kiến sẽ vượt nguồn thu lần đầu tiên tính từ năm 1998. Tình trạng diễn ra ở một thời điểm khá đáng tiếc với Trung Quốc bởi phần đông người thuộc thế hệ bùng nổ trẻ em (baby boom) tại Trung Quốc sẽ đến tuổi về hưu vào năm 2022.

Trung Quốc cung cấp 7 loại hình an sinh xã hội cho công dân bao gồm hưu trí, trợ cấp y tế, bảo hiểm tai nạn trong lao động, thất nghiệp và thai sản. Tiền để cung cấp cho chương trình được chuyển vào một quỹ giải ngân tiền đến các đối tượng thụ hưởng.

Tuy nhiên, theo bản kế hoạch ngân sách của Quốc hội Trung Quốc thông qua, nguồn tiền vào quỹsẽ giảm 4% xuống 7.73 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 1.09 nghìn tỷ USD) trong kế hoạch ngân sách năm 2020. Trong khi đó, mức chi tiêu lại tăng 10% lên 8.23 nghìn tỷ nhân dân tệ.

Việc ngân sách bị thâm hụt gần 500 tỷ nhân dân tệ sẽ khiến cho nguồn tiền vào quỹ bảo hiểm xã hội giảm 5% xuống 8.9 nghìn tỷ nhân dân tệ ở thời điểm cuối năm 2020, đây là lần đầu tiên tính tình trạng này xảy ra kể từ năm 1998.

Dân số Trung Quốc già đi khiến cho các khoản thanh toán ngày một tăng. Tiền chi cho an sinh xã hội đến từ nguồn tiền của những người chủ và người lao động cũng như trợ cấp của chính phủ. Dù rằng mức tiền trợ cấp được dự báo tăng trưởng 12% lên mức kỷ lục 2.16 nghìn tỷ nhân dân tệ nhưng tiền đóng góp từ các nguồn sẽ giảm 9% xuống 5.24 nghìn tỷ nhân dân tệ.

Nguyên nhân chính khiến cho nguồn tiền đóng góp giảm chính là chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Quốc. Để giúp các công ty phục hồi trở lại từ tác động nặng nề của thuế quan, vào tháng 05/2019, Bắc Kinh đã giảm tiền đóng góp của các doanh nghiệp xuống mức còn 16% từ mức 20%. Kết quả là, số tiền đóng góp của các doanh nghiệp giảm 425.2 tỷ nhân dân tệ trong năm 2019.

Các biện pháp tương tự cũng đã được đưa ra sau khi đại dịch tác động xấu đến Trung Quốc trong năm 2020. Chính phủ Trung Quốc giảm bớt mức đóng góp cho quỹ hưu trí và thất nghiệp, đặc biệt trong nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa. Tổng số tiền đóng góp cho an sinh xã hội tại nhóm các doanh nghiệp trong chỉ riêng tháng 1 và tháng 06 năm 2020 đã hụt đi khoảng 500 tỷ nhân dân tệ.

Tình trạng già hóa dân số tại Trung Quốc chưa có dấu hiệu chững lại. Trung Quốc từng trải qua năm bùng nổ trẻ em sau năm 1962, năm cuối cùng của quá trình Đại Nhảy vọt (Great Leap Forward) đã gây ra tình trạng đói nghèo tràn lan. Những người sinh ra trong khoảng năm 1962 sẽ đến tuổi về hưu vào năm 2022.