Vụ Rò rỉ Panama Papers: Các Nước Nghèo Bị Bòn Rút Hơn 1000 Tỷ USD Mỗi Năm

Thượng tuần tháng 04/2016, cả thế giới chấn động bởi vụ bê bối “Panama Papers” đã làm lộ ra 11.5 triệu tài liệu liên quan đến các giao dịch tài chính bí mật, liên quan trực tiếp đến các phi vụ làm ăn phi pháp của những nguyên thủ quốc gia của các nước lớn trên thế giới.

Đặc biệt đáng chú ý nhất trong vụ rò rỉ thông tin Panama Papers là việc các nhà tỷ phú và các nguyên thủ quốc gia trên thế giới có liên quan đến hơn 214,000 công ty vỏ bọc liên quan tới một hãng luật tại Panama có tên là Mossack Fonseca.

Các công ty vỏ bọc chỉ tồn tại trên giấy tờ, thường được sử dụng như công cụ giúp che giấu những khoản tiền bất hợp pháp lấy từ các nước đang phát triển. Các công ty dạng này chỉ có một người mang chức danh quản lý, chẳng hạn như một luật sư hoặc một kế toán, có thể hoàn toàn giấu diếm những khoản quỹ đen mà không để lại dấu vết.

Theo một báo cáo từ năm 2015 của Global Financial Integrity (GFI) - công ty giám sát tài chính phi lợi nhuận đã phát hiện các nước đang phát triển mất 7.8 nghìn tỷ USD tiền bất hợp pháp từ năm 2004 đến năm 2013.

Vụ việc nghiêm trọng nhất xảy ra ở tiểu vùng sa mạc Sahara tại Châu Phi, các nước ở khu vực này mất 6.1% GDP vì những dòng tiền bất hợp pháp. GFI ước tính mức trung bình trên toàn cầu là 4% GDP cả nước.

Nhà kinh tế học Joseph Spanjers tại GFI cho biết, 80% số tiền thất thoát được biến thành các giao dịch ngầm, đây là một cách rửa tiền thông qua hoạt động thương mại. Hình thức này được gọi là gian lận thương mại, giá trị của các sản phẩm xuất khẩu hoặc nhập khẩu sẽ bị nhập sai. Hành động này tạo điều kiện cho gian lận, có thể trốn thuế và dành được các gói trợ giá lớn hơn cho sản phẩm.

Ông cho biết: “Người ta có thể giảm giá trị trên hóa đơn của hàng xuất khẩu hoặc tăng giá trị trên hóa đơn của hàng nhập khẩu, lúc đó số tiền chênh lệch sẽ được chuyển qua nước ngoài, và tất cả những giao dịch trên đều dưới tên một công ty vô danh. Số tiền đó ở nước ngoài được coi là bất hợp pháp, các công ty vỏ bọc sẽ đứng ra để giấu đi số tiền này.”

Không phải tất cả các công ty vỏ bọc đều là bất chính, nhưng những công ty này luôn có một mục đích là để giấu tài sản. Một cách hữu hiệu hiện nay để ngăn chặn sự hoành hành của các công ty vỏ bọc là công khai quyền sở hữu của các công ty cho công chúng để mọi người có thể biết rõ ai là người chủ công ty.