Liệu Phun Chất Hóa Học Lên Bầu Khí Quyển Có Giúp Giảm Biến Đổi Khí Hậu?

Khoảng cuối tháng 11/2018, các nhà khoa học đề xuất chống lại biến đổi khí hậu bằng cách phun chất hóa học lên tầng khí quyển của Trái Đất. Nhiều người có thể sẽ nghĩ rằng họ đang "túng quá hóa liều". Kĩ thuật "tiêm aerosol lên tầng khí quyển – stratospheric aerosol injection (SAI)" được kỳ vọng có thể giảm thiểu tốc độ nóng lên toàn cầu xuống một nửa.

Nghiên cứu do các nhà khoa học tại hai trường đại học hàng đầu của Mỹ, Harvard và Yale, đề xuất. Họ có một bản nghiên cứu chi tiết, được đăng tải trên Environmental Research Letters. Cụ thể, khi bắn các hạt sol khí – hệ keo của các hạt chất rắn hoặc các giọt chất lỏng, trong không khí hoặc chất khí khác, ví dụ về sol khí tự nhiên có thể tính tới sương mù – lên độ cao 19 km trong bầu khí quyển.

Việc đưa sol khí lên không sẽ được thực hiện bằng máy bay, khí cầu hay những khẩu súng bắn vật chất tầm xa. Nghe có vẻ giống như phim viễn tưởng. Ngay cả trong báo cáo, các nhà khoa học cũng khẳn định rằng kĩ thuật SAI hiện mới chỉ là nghiên cứu trên giấy. Tuy nhiên, họ vẫn tự tin rằng chỉ trong vòng 15 năm tiếp theo, họ sẽ phát triển thành công và ứng dụng kĩ thuật lên Trái Đất. Chi phí phóng hệ thống SAI lên không sẽ vào khoảng 3.5 tỷ USD và chi phí vận hành sẽ khoảng 2.25 tỷ USD mỗi năm.

Đội ngũ nghiên cứu cũng thừa nhận chưa tính tới toàn bộ những rủi ro SAI có thể mang lại. Rất có thể viện chống biến đổi khí hậu bằng phương pháp hóa học sẽ khiến nền nông nghiệp toàn cầu bị ảnh hưởng, khiến khí hậu trở nên cực đoan hơn và sau cùng, nạn đói sẽ hoành hành.

Giáo sư Gergot Wagner từ Đại học Harvard, đồng tác giả nghiên cứu trên phát biểu: “Dựa trên những lợi ích có thể có từ dự án đầy tham vọng, những con số kết quả sẽ tạo ra một ‘nền kinh tế vững mạnh’ có được nhờ ngành kỹ thuật hóa học Mặt Trời – thay đổi khí hậu bằng sự can thiệp của công nghệ cao và chất hóa học. Rất nhiều nước có thể cấp quỹ cho một chương trình tương tự hoạt động, mà những công nghệ cần có cũng không phải quá cao siêu”

Dù vậy, kĩ thuật SAI không giải quyết được khí nhà kính đang được thải ra đều đặn cũng như có sẵn trong khí quyển – đó mới là yếu tố chính khiến khí hậu Trái Đất thay đổi. Và bản báo cáo khoa học dù chi tiết về nhiều mặt, nhưng cũng không thuyết phục được toàn bộ mọi người.

Philippe Thalmann, một chuyên gia ngành kinh tế liên quan tới biến đổi khí hậu từ Viện kĩ nghệ Liên bang École Polytechnique Fédérale de Lausanne, nói rằng hệ thống sẽ rất đắt đỏ và càng về lâu dài, rủi ro sẽ càng cao.

Trong khi đó, David Archer từ khoa khoa học địa vật lý thuộc Đại học Chicago lo lắng rằng: "”ấn đề lớn nhất của thay đổi khí hậu bằng công nghệ: nó chỉ là một tấm băng gạc tạm thời tạm che đi một vấn đề nhiều khả năng sẽ tồn tại mãi mãi”.

Giáo sư Archer nhận định: “Nếu thế hệ tương lai không tìm cách giải quyết vấn đề khí hậu, tất cả sẽ hứng chịu thảm họa diễn ra cùng một lúc trên quy mô toàn cầu”