Nyos – “Hồ Sát Nhân” Ở Châu Phi

Là nơi sinh sống của nhiều loài mãnh thú như sư tử, linh cẩu hay báo đốm, Châu Phi chắc hẳn là một nơi đáng sợ đối với nhiều người. Nhưng ngoài những loài ăn thịt kể trên, ở lục địa đen còn có một thứ gây ám ảnh hơn cả: “hồ sát nhân”, có thể giết chết cả nghìn người chỉ sau một đêm.

Hồ Nyos ở Cameroon là một trong ba hồ tử thần ở Châu Phi. Thoạt nhìn, hồ Nyos rất yên bình và xinh đẹp. Ít ai ngờ nó lại là thủ phạm đã cướp đi sinh mạng của 1,700 người và biến khu vực xung quanh thành một vùng hoang phế trong thảm họa năm 1986. Vậy đâu là lý do khiến nó trở nên nguy hiểm đến vậy?

Cameroon là một quốc gia có nhiều núi lửa. Hồ Nyos là một trong những hồ núi lửa có độ cao 1,091m, độ sâu trung bình 200m. Bề mặt hồ rất phẳng lặng, nhưng ở độ sâu 50m dưới đáy hồ lại hòa tan hàng tỷ tấn carbon dioxide. Nồng độ carbon dioxide vẫn đang tăng lên và có nguy cơ gây nổ bất cứ lúc nào. Trước đó, vào chạng vạng tối ngày 21/8/1986, bề mặt hồ Nyos từng xuất hiện những đốm sáng lấp lánh, ven hồ tỏa ra một mùi rất khó chịu.

Không lâu sau đó xuất hiện một loạt âm thanh nặng nề, làm rung chuyển mặt đất. Nước trong hồ Nyos bỗng bắn ra ngoài, tốc độ bắn của các cột nước lên tới 100km/giờ, lớp khói chứa nồng độ carbon dioxide đậm đặc nhanh chóng bao trùm tứ phía, độ cao của lớp khói lên tới hơn 120m, hình thành một tầng mây chết chóc dày khoảng 50m, bao phủ bán kính hơn 23km xung quanh. Những cư dân quanh hồ vô cùng sợ hãi, vì chỉ trong nháy mắt toàn bộ thôn gần như đã bị đám khói dày đặc kia nuốt chửng. Một lượng lớn khí trào lên từ dưới đáy hồ, mặt hồ trước kia vốn trong suốt nay trở nên đục ngầu vì khí carbon dioxide, đồng thời bốc mùi hôi thối liên tục.

Sự việc xảy ra vào lúc đêm khuya, khi các cư dân quanh hồ đều đã say giấc. Sáng ngày hôm sau, người ta phát hiện các cư dân trong thôn, gia súc và một số loài cá dưới đáy hồ đều đã chết. Nhà cửa và cây cối vẫn giữ nguyên trạng, nhưng sự sống gần như đã biến mất. Cả thôn chỉ còn 2 người sống sót. Chứng kiến thảm họa khủng khiếp, chính quyền địa phương đã xin cứu viện khẩn cấp từ cộng đồng quốc tế. Sau đó, một nhóm chuyên gia đã tới để lấy mẫu và phân tích. Hóa ra, nguyên nhân gây ra thảm họa là do lượng carbon dioxide hòa tan trong nước hồ quá cao, do đó người và gia súc đều tử vong vì thiếu oxy.

Về phần những cột nước bắn ra với độ cao hơn 120m, các chuyên gia cho biết hồ Nyos nằm trong miệng của một núi lửa đã chết. Có một lượng lớn dung nham núi lửa nằm sâu trong lớp vỏ Trái Đất dưới đáy hồ. Nước trong hồ được phân tầng theo tính chất hóa học. Kiểu phân tầng khiến nước hồ duy trì trạng thái cân bằng hóa học một cách kỳ diệu. Tuy nhiên, trong nước hồ lại hòa tan một lượng lớn chất khí, 90% trong đó là carbon dioxide nặng hơn không khí gấp 1.5 lần. Ngoài ra, còn có một số khí kịch độc chứa hydro xyanua và thể mở rộng của nó. Khi mặt hồ yên ả, những chất khí nguy hiểm nằm dưới đáy hồ. Nhưng một khi có lực khuấy đủ mạnh từ bên ngoài, phần nước chứa đầy H2CO3 sẽ dâng lên, sản sinh ra một lượng lớn carbon dioxidde và bắn ra khỏi mặt nước. Vì vậy, rất khó có thể xử lý “hồ sát nhân” thầm lặng. Chỉ mong rằng có thể giảm bớt những thảm họa tương tự.