Luật An Ninh Có Thể Tàn Phá Nền Kinh Tế Hong Kong

Theo William Pesek, nhà báo từng đoạt giải thưởng ở Tokyo và là tác giả của bài viết " Thế giới có thể học được gì từ những thập kỷ mất mát của Nhật Bản", luật an ninh mà Trung Quốc đề xuất có thể khiến Hong Kong mất ưu đãi về kinh tế, thương mại và vị thế đối với các doanh nghiệp toàn cầu.

Ngày 21/05/2020, Trung Quốc công bố dự luật an ninh Hong Kong, trong đó cấm những hành vi nổi loạn, ly khai và lật đổ chính quyền. Theo tài liệu dự thảo luật, "các cơ quan an ninh quốc gia có liên quan của chính quyền trung ương sẽ thành lập trụ sở tại Hong Kong khi cần thiết, nhằm bảo vệ an ninh quốc gia". Thông báo của Trung Quốc đã làm dấy lên mối lo ngại nghiêm trọng về nền dân chủ của thành phố. Không những thế, cái giá mà nền kinh tế phải trả cũng có thể khá lớn.

Năm 2019, Mỹ thông qua Đạo luật Dân chủ và Nhân quyền Hong Kong, yêu cầu Bộ Ngoại giao hàng năm phải xem xét mức độ tự trị của thành phố. Nếu đánh giá của Bộ Ngoại giao cho thấy chính quyền Bắc Kinh đã áp đặt nhiều quyền kiểm soát hơn với đặc khu, Washington có thể tước trạng thái thương mại đặc biệt của Hong Kong, đặc quyền giúp thành phố không phải chịu các mức thuế mà Mỹ áp với Trung Quốc, đồng thời được hưởng những ưu đãi khác về kinh tế, thương mại.

Nhờ những quyền tự do pháp lý và chính trị nhất định, cũng như không có các hạn chế về kinh doanh như Thượng Hải hay Thâm Quyến, Hong Kong được các công ty nước ngoài đánh giá là địa điểm hoạt động ổn định.

Tuy nhiên, luật an ninh có nguy cơ khiến Hong Kong đánh mất vị trí nền kinh tế tự do thứ hai thế giới như lời ca ngợi của Quỹ Di sản. Tổ chức chỉ ra rằng Hong Kong có được vị thế như vậy nhờ các mức thuế không đáng kể, thêm vào đó là những khu vực miễn thuế, dòng vốn tự do và chế độ pháp trị minh bạch.

Kế hoạch áp luật an ninh với Hong Kong được Bắc Kinh đưa ra trong bối cảnh nền kinh tế thành phố chao đảo sau các cuộc biểu tình kéo dài nhiều tháng trong năm 2019, chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, cũng như tác động của đại dịch Covid-19.

Tổng sản phẩm nội địa (GDP) của Hong Kong giảm 5.3% trong quý đầu tiên năm nay. Động thái của Bắc Kinh được cho là sẽ khiến tình hình tồi tệ hơn, khi luật an ninh có thể tác động trực tiếp đến tự do kinh tế theo nhiều cách khác nhau.

Những cuộc biểu tình kéo dài hơn 6 tháng cũng đã dẫn tới đợt suy thoái đầu tiên của Hong Kong sau một thập kỷ. Tình trạng bất ổn gây tổn hại nghiêm trọng tới doanh số bán lẻ tại đặc khu, nơi thu được 65% GDP từ tiêu dùng cá nhân. Ngành du lịch cũng chịu tác động sâu sắc, trong khi thị trường bất động sản sụp đổ, khiến giá nhà trung bình năm 2019 giảm 29% và đang tiếp tục lao dốc.

Các nhà đầu tư đã thể hiện phản ứng đáng lo ngại trước kế hoạch của Bắc Kinh. HSI, chỉ số chứng khoán quan trọng nhất của Hong Kong giảm hơn 5%, mức giảm trong ngày tồi tệ nhất kể từ tháng 07/2015. Đây là dấu hiệu cho thấy luật an ninh có thể giáng đòn nặng nề lên nền kinh tế của đặc khu.

Các nhà phân tích tại ngân hàng Citi cho biết với việc hơn 1,300 công ty Mỹ đang hoạt động ở Hong Kong, mối đe dọa đối với trạng thái thương mại đặc biệt của thành phố "có thể ảnh hưởng tới lòng tin thương mại". Điều này có thể khiến Hong Kong mất sức hút như một cửa ngõ đầu tư vào Trung Quốc.

Một trong những điểm gây lo ngại chính của dự luật là việc hình sự hóa "sự can thiệp từ nước ngoài", nhưng không nêu cụ thể đâu là mục tiêu đánh giá hay giới hạn của "hành động can thiệp" là gì. Ngoài ra, vấn đề còn nằm ở khả năng dự luật dẫn độ châm ngòi cho làn sóng biểu tình năm 2019, cũng có thể được đưa ra thảo luận trở lại ở Hong Kong dưới sức ép của Bắc Kinh, gây lo lắng cho các công ty đa quốc gia hoặc nhóm khởi nghiệp. Họ có lẽ cũng e dè trước nguy cơ Bắc Kinh cải tổ hệ thống tư pháp và ngân hàng Hong Kong.

Các chuyên gia dự đoán phản ứng của cư dân Hong Kong với luật an ninh sẽ rất dữ dội, có thể khiến làn sóng biểu tình trỗi dậy một lần nữa. Chủ nhật (24/05/2020), hàng nghìn người biểu tình đã chặn đường và hô khẩu hiệu phản đối chính quyền, khiến lực lượng an ninh phải triển khai xe bọc thép, vòi rồng và phun hơi cay.

Xu hướng đi xuống có khả năng sẽ tiếp diễn sau khi luật an ninh mới có hiệu lực tại Hong Kong, đạo luật mà Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo gọi là "cái kết của Hong Hong", chấm dứt quyền tự trị của đặc khu.