Facebook Đã Làm Gì Để Khuấy Đảo Thị Trường 140 Tỷ USD?

Dự án Open Compute Project (OCP) của Facebook đã khiến cho các hãng khác phải học theo mô hình của Android và phần mềm: miễn phí hóa và nguồn mở hóa phần mềm. Có nghĩa là bất cứ ai cũng có thể xem, sử dụng hoặc chỉnh sửa thiết kế của những cỗ máy tính siêu đắt đỏ mà các tập đoàn, doanh nghiệp lớn vẫn dùng để vận hành hoạt động – một cách hoàn toàn miễn phí.

Trong lĩnh vực phần mềm, nguồn mở đã tạo ra một cuộc cách mạng thực sự, làm thay đổi hoàn toàn lĩnh vực. Nó đã sinh ra Linux, hệ điều hành của hầu hết các trung tâm dữ liệu trên thế giới; cùng với Android, nền tảng smartphone đông người dùng nhất hiện nay. Đồng thời khiến cho những tên tuổi từng một thời vô cùng quyền lực như Microsoft, Nokia và BlackBerry đều trở nên khốn đốn.

Nếu Microsoft kịp thích ứng với mô hình đám mây mới, thì Nokia và Blackberry thì không được may mắn như vậy. Kể từ khi triển khai vào năm 2011, OCP đã:

• Giúp Facebook tiết kiệm được 2 tỷ USD.

• Cắt giảm hóa đơn tiền điện của các trung tâm dữ liệu tới 20%.

• Lôi kéo được Microsoft, Apple tham gia.

• Ra mắt một hệ sinh thái của các sản phẩm mới và các doanh nghiệp trẻ.

• Ngoài ra, OCP cũng đe dọa cả những hãng phần cứng có thâm niên hàng chục năm như Cisco, HP...

Mọi chuyện bắt đầu với trung tâm dữ liệu của Facebook.

Vào năm 2011, mỗi trung tâm dữ liệu giống như một nhà kho khổng lồ, nơi cất hàng ngàn, hàng vạn máy chủ, cùng với vô số giá, công tắc, dây dẫn kết nối.... Chúng bị chỉ trích là một trong những nơi “dơ bẩn nhất”, thải ra nhiều khí carbon nhất của ngành công nghiệp công nghệ.

Hầu hết các công ty nhỏ đều thuê đặt máy chủ của mình ở các trung tâm dữ liệu sẵn có. Riêng những công ty lớn như Google, Microsoft, Apple, Amazon... thì tự xây trung tâm dữ liệu riêng. Lúc bấy giờ, Facebook cũng quyết định tự xây trung tâm dữ liệu ở Oregon, nhưng áp dụng những công nghệ tối tân nhất để tiết kiệm điện năng.

Jonathan Heiliger - người đứng đầu nhóm hạ tầng của Facebook - đã có màn tranh cãi kịch liệt với CEO Mark Zuckerberg khi khẳng định công nghệ, nhất là phần mềm, không phải lợi thế cạnh tranh của Facebook. Heiliger từng nói: “Nguồn mở mới chính là giá trị cốt lõi của Facebook”

Các kỹ sư phần cứng, không cần biết làm việc cho ai, đều có thể cộng tác khi phần cứng được nguồn mở hóa. Các ý tưởng mới sẽ dồi dào, giúp cho công nghệ mới được phát minh nhanh hơn. Các bài toán khó được giải nhanh hơn. Kết quả sẽ được chia đều cho tất cả những ai tham gia.

Mô hình mới trái ngược hoàn toàn so với văn hóa sáng chế độc quyền, kiện tụng và bí mật thương mại, vốn đã thống trị ngành công nghiệp suốt một thời gian dài. Do Facebook không sản xuất và kinh doanh phần cứng, nguồn mở hóa sẽ không tạo ra mối đe dọa nào đến hãng.

Mark Zuckerberg đã tỏ ra hứng thú và cho phép Heiliger triển khai. Ngay lập tức, Heiliger đã có nhiều nước đi thông minh, chẳng hạn như lôi kéo Frank Frankovsky từ Dell về để giúp Facebook phát minh phần cứng, cũng như dẫn dắt OCP. Frankovsky nhanh chóng trở thành gương mặt đại diện và người có ảnh hưởng lớn nhất đối với dự án.

Sau đó, Heiliger đã thuyết phục được Intel, một tên tuổi kỳ cựu với kinh nghiệm thâm niên về nguồn mở. Đội ngũ luật sư của Intel đã giúp xây dựng khung pháp lý cho OCP, để tất cả các công ty có thể chia sẻ công nghệ với nhau mà không phải lo về việc sẽ buộc phải chia sẻ cả những bí mật kinh doanh khác. Sau khi khung pháp lý được hoàn thành, Intel cũng trở thành thành viên sáng lập của OCP.

Tiếp theo đó, Heiliger mời Don Duet của Goldman Sachs nhập cuộc. Goldman đã cam kết 80% máy chủ mà hãng sử dụng sẽ là OCP, trong khi 20% còn lại dành cho các máy chủ thương mại thông thường.

Có lẽ khoảnh khắc đáng nhớ nhất của OCP là vào ngày 10/03/2015, người đứng đầu mảng kinh doanh máy chủ và thiết bị mạng của HP - Antonio Neri - xuất hiện trên sân khấu và tuyên bố, HP đã đồng ý trở thành nhà thầu cho OCP, và sẽ tung ra một dòng máy chủ OCP mới.

Theo đó, HP sẽ hợp tác cùng Foxconn trong dự án mới. Cả HP và Dell đều đã theo dõi và ít nhiều liên quan đến OCP từ năm 2011 đến 2015, nhưng thực tế mà nói, họ chưa bao giờ thực sự toàn tâm toàn ý gắn kết với dự án.

Vấn đề lớn nhất của HP và Dell chính là tạo ra những cỗ máy chủ tùy biến, hoặc tuân theo những thiết kế mà họ không có quyền kiểm soát, hoàn toàn đi ngược với hệ thống chuỗi cung ứng truyền thống.

Có thể nói, rất khó để đặt hàng các linh kiện với số lượng lớn nếu không toàn quyền kiểm soát thiết kế. Nhưng cuối cùng, HP cũng tìm ra giải pháp: bắt tay cùng Foxconn, chuỗi nhà máy đang sản xuất iPhone cùng nhiều thiết bị công nghệ phổ biến khác.

Frankovsky hy vọng Cisco cũng sẽ theo chân HP, gia nhập lĩnh vực phần cứng nguồn mở. Khi đó, ngành công nghiệp trung tâm dữ liệu sẽ thực sự được lột xác. Ông cho rằng: “Nguồn mở sẽ luôn chiến thắng, miễn là có những bước đi đúng đắng. Đó là xu hướng tất yếu, không thể đảo ngược”.