Bài Viết Cuối Cùng Của Cây Bút Mossberg: Máy Tính Dần Biến Mất

21 Tháng Sáu 20181:31 SA(Xem: 562)
Bài Viết Cuối Cùng Của Cây Bút Mossberg: Máy Tính Dần Biến Mất
Bài Viết Cuối Cùng Của Cây Bút Mossberg- Máy Tính Dần Biến Mất

Bài dịch từ bài viết cuối cùng của cây bút Mossberg trên trang Recode, xin được giữ nguyên ngôi “Tôi” của tác giả:

Đây là bài viết cuối cùng của tôi dành cho The Verge và Recode, và cũng là bài báo sau cuối tôi dự định thực hiện. Từ năm 1991 tới 2017, tôi đã luôn chắp bút cho những chuyên mục công nghệ hàng tuần, bắt đầu với tờ Wall Street Journal. Trong suốt khoảng thời gian đó, tôi thực sự đã rất may mắn khi biết tới những tên tuổi hàng đầu của cuộc cách mạng công nghệ, rồi nghiền ngẫm và đánh giá những thành tựu của họ.

 

Giờ đây khi chuẩn bị nghỉ hưu sau một chặng đường dài quan sát những biến động của thế giới công nghệ, tôi nghĩ đây là thời điểm thích hợp để nhìn lại cuộc càn quét của ngành trong suốt quãng thời gian đó, và dự đoán về những điều sẽ xảy tới trong tương lai.

 

Tôi sẽ bắt đầu bằng việc trích lại dòng thứ nhất trong bài báo chuyên đề đầu tiên mang tên “Điện toán cá nhân” (Personal Technology) trên trang Journal vào ngày 17/10/1991: “Máy tính cá nhân thực sự quá khó sử dụng, và điều đó không phải lỗi của bạn”. Điều này đúng cho đến rất nhiều năm sau. Giao diện khó sử dụng đã đành, nhưng hầu hết các sản phẩm công nghệ thuở đó đều đòi hỏi khả năng kỹ thuật ở mức nhất định để sửa chữa và điều chỉnh – điều mà hầu hết người dùng thông thường không có, hoặc chẳng buồn có. Ngành công nghệ khi đó hoàn toàn mới mẻ, và lúc ấy, các kỹ sư không sáng tạo ra sản phẩm dành cho những người bình thường – những người có những tài năng và sở thích khác bên ngoài công nghệ.

 

Nhưng rồi qua thời gian, các sản phẩm công nghệ đã dần trở nên đáng tin cậy và dễ sử dụng hơn rất nhiều; trong khi đó, người dùng cũng ngày càng tinh tế hơn. Các bạn có thể trao một chiếc iPad cho một đứa nhóc 6 tuổi, chỉ cho nó vài đường cơ bản - và thế là đứa nhỏ có thể học cách sử dụng thiết bị một cách nhanh chóng. Điều đó thật tuyệt, nhất là khi iPad ngày nay mạnh mẽ hơn bất kỳ một chiếc máy tính cá nhân cổ phức tạp nào tôi từng dùng thử những năm 90 của thế kỷ trước. Một điểm cộng nữa là: phần cứng và phần mềm hiện nay hiếm khi có những lỗi “thảm hoạ" như PC trước đây trong những ngày đầu.

 

Nên bây giờ tôi có thể đưa ra kết luận: “Thiết bị công nghệ cho cá nhân thường tương đối dễ sử dụng, nhưng nếu nó khó dùng thì đó cũng không phải lỗi của bạn”

 

Những thiết bị chúng ta luôn lệ thuộc hàng ngày như PC và điện thoại không còn gì mới mẻ. Chúng được hoàn thiện và cải tiến để trở nên tốt hơn hàng năm. Những sản phẩm thực sự đột phá thì chưa làm được điều này: chúng mới chỉ dành cho dân “mọt công nghệ”. Rất nhiều người vẫn chưa thể cảm thấy quen thuộc với một hệ thống thực tế ảo phức tạp, hoặc đơn giản hơn là chưa quen đeo tai nghe. Và hầu hết chúng ta hiện nay vẫn chưa tin tưởng rằng Siri, Alexa hay Google Assistant có thể đem lại những câu trả lời chính xác.

 

Nhưng đây mới chỉ là bình minh của kỷ nguyên những công nghệ mới. Câu hỏi đặt ra là: Chúng ta đang ở đâu trong ngày dài công nghệ? và điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

 

Lời ru ngủ?

 

Khi tôi đang viết những dòng này, những công nghệ phục vụ cá nhân vẫn đang tràn đầy triển vọng phát triển – nhưng một số sản phẩm “bom tấn” tạo nên bước ngoặt đã bắt đầu chạm ngưỡng và trở nên lỗi thời. Có vẻ như tất cả đang bắt đầu bị ru ngủ.

 

Từng thống trị thế giới 10 năm trước vào lúc ra mắt, chiếc iPhone cảm ứng đa điểm đầu tiên của Apple từ đó đến nay hầu như không có cải tiến gì đáng kể. Thực tế, nó đã trở thành một loại máy tính cá nhân mới, song đã phát triển đến độ chín và tôi hoài nghi rằng khó có bước chuyển biến nào nổi bật trong tương lai. Máy tính bảng đã từng phát triển như vũ bão, nhưng rồi vẫn phải chật vật để tìm chỗ đứng trong cuộc sống của mọi người. Trong khi đó, máy tính bàn và laptop đã trở thành một phần quá quen thuộc của đời sống hàng ngày.

 

Dù vẫn tiếp tục phát triển, những cuộc cách mạng phần mềm lớn tạo ra điện toán đám mây, công cụ tìm kiếm hay mạng xã hội cũng đang bắt đầu bước vào giai đoạn chững lại. Trong khi đó, những phát minh mới như máy bay không người lái drone và robot vẫn còn đang ở trong giai đoạn phát triển non trẻ, và đi vào thị trường quá ngách với rất ít ứng dụng thực tiễn.

 

Đột phá lớn nhất về phần cứng và phần mềm kể từ sau iPad năm 2010 phải kể đến chiếc loa thông minh điều khiển bằng giọng nói Echo của Amazon, với phần mềm trợ giúp Alexa. Echo được ra mắt vào năm 2015, trước khi một thiết bị tương tự mang tên Google Home ra đời năm 2016. Tôi đã mong chờ những thứ khác hơn.

 

Echo và Alexa mới chỉ là bước khởi đầu. Jeff Bezos, CEO của Amazon, đã nói với tôi trong một cuộc phỏng vấn năm ngoái rằng, trí tuệ nhân tạo AI không phải là lượt đánh đầu tiên mà thậm chí chỉ mới đang là giai đoạn mà cầu thủ đầu tiên vừa mới xuất hiện trên sân. Amazon không tiết lộ con số bán ra thực tế của dòng sản phẩm Echo, những bên thứ ba đã ước tính rằng chúng chỉ bán được dưới 10 triệu chiếc vào năm 2016 bất chấp tốc độ phát triển tương đối nhanh. Nếu để so sánh, ngay cả trong giai đoạn “thường thường” của mình, Apple cũng đã bán được 50 triệu chiếc iPhone. Những chiếc Android thông dụng có doanh số lớn hơn nữa.

 

Google cũng đã công bố rằng hiện có khoảng 2 tỷ thiết bị Android được sử dụng mỗi tháng trên toàn cầu, còn 1.5 năm trước đó, Apple đã khẳng định rằng con số là khoảng hơn 1 tỷ thiết bị iOS. Nhưng hầu hết trong số đó đều là điện thoại di động - và chúng không có gì mới lạ cả.

 

Chờ đợi

 

Việc bạn không thấy một sản phẩm đáng kinh ngạc nào xuất hiện trên Amazon, App Stores hay tại các cửa hàng của Apple và Best Buy không có nghĩa là cuộc cách mạng công nghệ bị trì hoãn hay đã dừng lại. Thực tế, sự chững lại là cơ hội để chúng ta chinh phục những miền đất mới chưa được khai phá. Và nếu thành công, cuộc cách mạng sẽ tạo ra kết quả tương đương hoặc “khủng” hơn những trào lưu từng làm mưa làm gió một thời: những chiếc máy tính cá nhân đầu tiên những năm 70, sự ra đời của trang web những năm 90, hay điện thoại thông minh vào thập niên đầu tiên của thế kỷ.

 

Tất cả những công ty lớn trong làng công nghệ và cả những công ty hoặc khởi nghiệp thuộc các lĩnh vực khác mà thậm chí chúng ta còn chưa biết tên, đã và đang triển khai những viên gạch đầu tiên kiến tạo nên tương lai. Đó chính là trí tuệ nhân tạo AI, máy học Machine Learning, thực tế tăng cường Augmented Reality, thực tế ảo Virtual Reality, robot, máy bay không người lái Drone, nhà thông minh Smart Home, xe tự lái Self-driving Cars, thiết bị chăm sóc sức khoẻ số Digital Health, và các thiết bị đeo thông minh Wearables...

 

Tất cả các sản phẩm đều có điểm chung. Chúng có khả năng tính toán mạnh mẽ hơn, với những loại cảm biến mới, mạng lưới kết nối tốt hơn, khả năng nhận diện giọng nói và hình ảnh thông minh hơn, và phần mềm liên tục được cải thiện về sự ưu việt cũng như tính bảo mật. Những ví dụ cho những loại công nghệ mới đều đã tồn tại trên thị trường, nhưng đang ở dạng sơ khai và với số lượng có hạn – và mới chỉ hấp dẫn được những người thực sự đam mê công nghệ. So với những phát minh của tương lai, những sản phẩm mới sẽ giống như Commodore PET, một loại máy tính sản xuất từ những năm 1977 bởi công ty Commodore International, hoặc những chiếc điện thoại hầm hố trong những bộ phim cổ lỗ sĩ.

 

Ambient Computing

 

Tôi hi vọng rằng đích đến cuối cùng của tất cả những phát minh mới sẽ là một loại công nghệ mà trong đó máy tính sẽ nằm trong vạn vật, nhưng chìm vào phông nền phía sau. Trong một số trường hợp, máy tính có thể sẽ hoàn toàn biến mất và chỉ được kích hoạt khi có một giọng nói, khi một ai đó bước vào phòng, một sự thay đổi trong công thức máu, một mức biến động của nhiệt độ hay một chuyển động. Thậm chí, rất có thể, chúng sẽ được kích hoạt chỉ bằng một ý nghĩ. Toàn bộ ngôi nhà, văn phòng và xe hơi của bạn sẽ được “đóng gói” với những chiếc máy tính và những cảm biến đang đợi sẵn. Chúng sẽ không làm phiền bạn, thậm chí không thể phân biệt được như những thiết bị công nghệ thông thường.

 

Đây chính là “Ambient Computing", công nghệ biến đổi môi trường xung quanh chúng ta với một trí thông minh và năng lực dường như không tồn tại.

 

Điều này khiến tôi nhớ tới một phân cảnh hài trong chương trình Saturday Night Live từ năm 2005. Khi đó, Fred Armisen đang đóng giả Steve Jobs, khoe mẽ những chiếc iPod nhỏ chưa từng thấy, và mẫu cuối cùng là một phiên bản hoàn toàn... “tàng hình”, nhưng lại chứa đựng được “tất cả những hình ảnh đã từng được chụp”.

 

Regina Dugan, nhà nghiên cứu lừng danh của Facebook đã công bố rằng nhóm bí mật của cô đang nghiên cứu việc sử dụng não bộ để đánh máy, và để điều khiển các thiết bị tương tác thực tế ảo. Họ cũng đang phát triển các phương pháp để “lắng nghe” làn da.

 

Quan điểm của nhóm là, ngay cả khi công nghệ tương tác thực tế đã được tích hợp vào kính mắt và đưa những vật thể ảo vào đời thực, trải nghiệm của người dùng vẫn chưa đạt tới sự hoàn hảo nếu bạn phải bấm nút, chạm hoặc nói để ra lệnh.

 

Apple được cho là cũng có một dự án bí mật nhằm điều khiển mức độ glucose của những người đái tháo đường bằng một loại cảm biến ngoại biên. Điều này có nghĩa là người bệnh sẽ không cần phải sử dụng kim tiêm xét nghiệm hàng ngày.

 

Google đã thay đổi toàn bộ sứ mệnh của hãng với việc đặt trí tuệ nhân tạo AI lên hàng đầu, thông qua các sản phẩm như Google Home hay Google Assistant. Chúng có khả năng thực hiện các nhiệm vụ thông qua mệnh lệnh giọng nói, tiến tới việc hiểu được những cuộc hội thoại đời thực không theo cấu trúc chuẩn mực.

 

Một số doanh nghiệp nhỏ cũng đang theo đuổi mục tiêu phát triển một loại thiết bị sạc không dây, với năng lượng được truyền tải qua không khí.

 

Tôi hy vọng sẽ được chứng kiến loại công nghệ “Ambient computing” trong vòng 10 năm tiếp theo, và mong rằng trong khoảng 20 năm nữa, hầu hết trong số chúng sẽ xuất hiện.

 

Tại sao điều này lại quan trọng?

 

Bất kỳ một phát minh như miêu tả đều có tiềm năng tạo ra một thế giới hoàn toàn mới mà bạn không thể hình dung nổi. Cách chúng ta sẽ nhìn nhận về công nghệ cũng sẽ khác xa so với hiện tại.

 

Khi Internet lần đầu xuất hiện, thứ bạn làm là thực hiện các thao tác đơn lẻ trên một khối hộp cỡ lớn, rời rạc, làm bằng kim loại và nhựa và được gọi là PC, và dùng một phần mềm cũng đơn lẻ - gọi là trình duyệt. Đến bây giờ, ngay cả khi mạng Internet đã phát triển như một hệ thống điện chằng chịt và khiến cho mọi thứ vận hành, bạn vẫn đang dùng một thiết bị đơn lẻ để tiếp cận: đó là chiếc điện thoại thông minh. Đương nhiên, bạn đã có thể triệu hồi những thứ tinh hoa trên Internet về với mình thông qua một thiết bị như Echo, nhưng vẫn còn một thiết bị ở đó, và bạn vẫn phải nói ra câu thần chú để đạt được điều mình muốn. Viễn cảnh về một chiếc máy tính tàng hình hiện hữu ở mọi nơi vẫn còn cách chúng ta khá xa, trong chiếc đĩa bay tưởng tượng.

 

Tệ hơn là, những chiếc máy tính cổ lỗ sĩ vẫn đang ngáng đường bạn. Chúng là những món đồ to lớn, chiếm diện tích và không gian, và đòi hỏi kỹ năng để sử dụng. Ngay bây giờ, nếu nhìn xung quanh trong một nhà hàng, bạn sẽ nhìn thấy những chiếc điện thoại thông minh đặt trên bàn đang chờ được người ta chạm tay vào.

 

Máy tính đã trở nên rất dễ dùng, nhưng chúng vẫn cần con người phải để tâm chăm sóc, từ việc sạc pin cho tới việc lựa chọn ứng dụng nào nên được cài đặt. Công nghệ đã phát triển tới một trình độ tuyệt vời, nhưng nó vẫn còn quá thiếu tự nhiên, nó chỉ mới là một thứ ứng dụng thêm vào trong cuộc sống của bạn trong vòng suốt 40 năm qua. Những gì các nhà nghiên cứu đang làm trong các phòng thí nghiệm được kỳ vọng sẽ thay đổi điều đó.

 

Mặt trái

 

Nếu đọc tới đây, chắc hẳn bạn sẽ phần nào cảm thấy chùn bước trước ý tưởng về thứ công nghệ có khả năng thay đổi môi trường xung quanh: Ambient computing. Bạn sẽ cảm thấy hoang mang trước những nguy cơ khi quyền riêng tư bị xâm phạm, khi những thông tin trong đời sống bị người khác đem ra kinh doanh, khi các chính phủ sẽ ngày càng săm soi đời sống của công dân và khi những vụ tấn công mạng tồi tệ hơn bao giờ hết có thể xảy ra. Và nếu FBI có thể đe doạ một công ty lớn như Apple để đòi lấy mật mã của chiếc iPhone, thì bạn làm sao có thể bảo vệ được cuộc sống hoàn toàn phụ thuộc vào công nghệ trong tương lai của mình khỏi sự can thiệp của người khác? Nếu những bệnh viện ở Anh còn có thể phải đóng cửa bởi một cuộc tấn công mã độc, thì điều gì ngăn cản những tên trộm online không khoá trái bạn trước cửa nhà, trước văn phòng hay chính xe hơi của bạn?

 

Đó chắc chắn là những câu hỏi thú vị.

 

Câu trả lời tốt nhất tôi có thể đưa ra là nếu chúng ta trao quyền kiểm soát ngôi nhà, xe hơi, sức khoẻ và nhiều thứ khác vào tay những công ty công nghệ trên một quy mô lớn tới mức không thể tưởng tượng nổi, chúng ta cần những tiêu chuẩn về bảo mật và quyền riêng tư khắt khe hơn hiện nay rất nhiều. Đã đến lúc thôi đùa giỡn với những quy định về bảo mật và quyền riêng tư.

 

Nếu công nghệ Ambient computing có thể tích hợp vào đời sống hàng ngày, chúng ta sẽ cần điều chỉnh chúng tuân theo các tiêu chuẩn kỹ thuật số và tiêu chuẩn an toàn tự động. Đối với vấn đề sức khoẻ, những quy chuẩn hiện tại dành cho các thiết bị y tế sẽ cần thắt chặt hơn nữa, miễn là vẫn tạo cơ hội cho các tiến bộ công nghệ được ứng dụng.

 

Những nhân vật quan trọng trong ngành công nghệ – vốn được biết đến như những kẻ thường “làm loạn” mọi thứ lên - khi đó sẽ cần phải ngồi xuống bàn luận cùng với phía chính phủ để soạn thảo ra những điều luật phù hợp. Điều này có thể sẽ còn khó khăn hơn cả việc phát minh ra những công nghệ mới.

 

Những thế lực độc quyền

 

Những đột phá mới, đặc biệt là những thứ chúng ta có thể biết và đưa tin, hầu hết đều tới từ những công ty khổng lồ trong ngành như Apple, Amazon, Facebook, Google và Microsoft - những cái tên đang tạo nên thế độc quyền trong lĩnh vực công nghệ.

 

Tuy nhiên, khi những thay đổi lớn xảy ra, thế độc quyền sẽ có khả năng lung lay. Chẳng hạn như hiện nay, Apple đang được xem là kẻ mạnh nhất trong làng công nghệ. Theo những nguồn tin có được, công ty đang nghiên cứu rất sâu về công nghệ thực tế ảo tăng cường Augmented Reality, xe tự lái hay các phát minh trong lĩnh vực y tế. Vậy nhưng chính những chính sách bảo mật ngặt nghèo của Apple đang làm khó họ trong việc thu thập một số lượng dữ liệu đủ lớn cho hoạt động máy học machine learning.

 

Microsoft cũng đang cố gắng tìm cách hợp nhất mảng phần mềm và điện toán đám mây cực khủng của hãng với một mô hình kinh doanh phần cứng hiệu quả. Mô hình doanh thu dựa trên quảng cáo đang được Facebook và Google thống lĩnh thị trường, nên nó sẽ không phải là một lựa chọn ổn cho Microsoft. Amazon cũng mới chỉ có một thành công lớn về phần cứng đáng kể đối với Kindle.

 

Và ngay cả khi những ông trùm dẫn đầu có thể hoạt động ổn và luôn đứng ở vị trí số 1 hoặc 2, thì phần còn lại của thế giới sẽ tự hỏi liệu họ có đang nắm quá nhiều quyền lực hay không, và nếu có, làm cách nào để kìm hãm những quyền lực mà không giết chết sự phát triển.

 

Điều quan trọng nhất

 

Chúng ta vừa trải qua một hành trình trên con tàu lượn siêu tốc đi qua vài thập kỷ phát triển của nền công nghệ. Đó là một hành trình thực sự hứng khởi, bổ ích và mang tính cách mạng. Nhưng nó cũng là câu chuyện của những mục tiêu, và con đường làm sao để đạt được mục tiêu đó. Không sớm thì muộn, sau một quãng chùng ngắn thôi, con tàu sẽ lấy lại đà tăng tốc nhanh hơn bao giờ hết. Và đó chính là lúc công nghệ sẽ thực sự chú trọng vào những trải nghiệm thực, thay vì cách để tạo ra những trải nghiệm.

 

Là một tín đồ của đồ dùng công nghệ, sự chững lại khiến tôi hơi buồn một chút. Song với tư cách là một người tin tưởng vào tương lai, tôi có thể cảm nhận được một triển vọng cực kỳ thú vị đang đón chờ phía trước. Tôi sẽ không viết bài đánh giá cho bất kỳ món đồ công nghệ mới nào nữa, nhưng bản thân tôi sẽ luôn theo dõi sát sao vòng quay sắp tới của con tàu lượn siêu tốc này.

 

Cảm ơn vì đã đọc. Mossberg xin cáo lui.

51Vote
40Vote
30Vote
20Vote
10Vote
51
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
Tạo bài viết
19 Tháng Bảy 2018
Khoảng giữa tháng 07/2018, một số nguồn tin cho biết, BWM sẽ trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp với Lyft và Uber khi triển khai chương trình đi chung xe của hãng.
19 Tháng Bảy 2018
Khoảng giữa tháng 07/2018, những chuyên gia hàng đầu về công nghệ, trong đó có Elon Musk và 3 nhà đồng sáng lập Deepmind của Google, đã ký vào bản cam kết, khẳng định sẽ không phát triển "vũ khí hủy diệt tự động", một thứ máy móc có khả năng giết chóc chạy tự động.
19 Tháng Bảy 2018
Khoảng giữa tháng 07/2018, sau khi CEO Mark Zuckerberg tỏ ra nhiệt huyết với tình hình đột phá về trí thông minh nhân tạo của công ty, Facebook đã nhanh chóng mở phòng lab trải rộng toàn cầu cũng như thuê hàng loạt kỹ sư đầu ngành về trí tuệ nhân tạo để giúp công ty xúc tiến tốc độ nghiên cứu công nghệ tương lai.
19 Tháng Bảy 2018
Khoảng giữa tháng 07/2018, một số nguồn tin cho biết, Google đã phải chịu một án phạt kỷ lục lên đến 4.3 tỷ Euro (khoảng 5 tỷ USD) từ các nhà quản lý luật pháp EU vì lạm dụng sự thống trị thị trường Android trong các lĩnh vực then chốt.
19 Tháng Bảy 2018
Khoảng giữa tháng 07/2018, trong một bài đăng blog bảo vệ quyết định của Google trong việc tích hợp ứng dụng Search và Chrome vào Android, Sundar Pichai, CEO Google đã bày tỏ phản ứng của công ty đối với án phạt 5 tỷ USD của EU.
19 Tháng Bảy 2018
Công nghệ thực tế ảo VR và ống trượt nước dường như là hai sản phẩm có phần khác biệt. VR là công nghệ vẫn còn khá mới mẻ và đòi hỏi cơ sở vật chất cùng những thiết bị điện tử cao cấp để có thể vận hành tốt nhất. Còn ống trượt nước là hệ thống giải trí khá quen thuộc trong các công viên nước hiện nay, và chứa rất nhiều nước - yếu tố có thể làm hư hại những món đồ điện tử.